Alternativ yanacaqlar gəlir, bəs riskləri kim üzərinə götürəcək? – Hüquqi boşluq həyəcanı
Gəmiçilik sənayesinin alternativ yanacaqlara keçidi, bu yanacaqların yaratdığı riskləri idarə edəcək hüquqi bazadan daha sürətlə inkişaf edir. "West of England P&I Club"ın mütəxəssisi Erin Walton bunla bağlı xəbərdarlıq edib.
“Seanews.az” xəbər verir ki, müəllifə görə texniki tərəqqi sürətli olsa da, qəza zamanı məsuliyyəti kimin daşıyacağı hələ də qeyri-müəyyən qalır.
Köhnə qaydalar yeni yanacaqlara cavab vermir
Onilliklər boyu dənizlərin çirklənməsi dedikdə ilk növbədə neft sızması başa düşülürdü. Mövcud beynəlxalq konvensiyalar (məsələn, Bunkers Convention) məhz mineral yağların törətdiyi fəsadlar üzərində qurulub. Lakin ammonyak, hidrogen və ya digər alternativ yanacaqlar tamamilə fərqli xüsusiyyətlərə malikdir:
- Gözə görünməyən təhlükə: Neftdən fərqli olaraq, bu maddələr suyun üzündə iz qoymaya bilər, lakin toksik qaz buludları yaradaraq insan həyatı üçün birbaşa təhlükə doğurur.
- Hüquqi vakuum: Mövcud konvensiyalar yalnız neft məhsullarını əhatə etdiyi üçün, alternativ yanacaqlarla bağlı qəzalarda "icbari sığorta" və ya "birbaşa təzminat" mexanizmləri işləməyə bilər. Bu isə məsələnin yerli qanunvericiliklərin ümidinə qalması və hüquqi xaos deməkdir.
Ammonyak nümunəsi: Potensial böyük, risk yüksək
Ammonyak dekarbonizasiya üçün əla seçim olsa da, sızma zamanı fəsadları ağırdır. Sinqapur və Avropa dəniz təhlükəsizliyi agentlikləri artıq bu istiqamətdə risk araşdırmalarına başlayıb. Lakin texniki hazırlıq hüquqi təminat demək deyil.
Tarixi dərslər: "Torrey Canyon" hadisəsi təkrarlanmamalıdır
Tarix göstərir ki, dənizçilikdə böyük hüquqi islahatlar adətən ağır qəzalardan sonra baş verir (məsələn, 1967-ci ildəki Torrey Canyon faciəsi). Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edir: növbəti böyük qəzanı gözləmək baha başa gələn səhv olar.
Nəticə
Enerji keçidinin uğuru yalnız texniki nailiyyətlərdən deyil, həm də onun hüquqi cəhətdən sığortalanmasından asılıdır. Gəmi sahibləri və limanlar anlamalıdırlar ki, yanacaq seçimi həm də bir məsuliyyət seçimidir. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) bu hüquqi boşluğu doldurmaq üçün islahatları sürətləndirməlidir.
